ŞAH DAMARI TIKANIKLIĞI

ŞAH DAMARI TIKANIKLIĞI

Beynimiz kalp ile birlikte en çok korunan iki organdan bir tanesidir. Kafatası gibi sağlam bir yapının içinde bulunur. Kan dolaşımı açısından da son derce hassas bir sistem ile beslenir. Vücudumuzda pek çok organ kan dolaşım sistemi tarafından kan dolaşımındaki dağılımı ayarlanır. Kalp ve beyin ise kendi ihtiyaçlarını kendileri ayarlarlar. Yani kana fazla ihtiyacı olursa kan akımını kendi ayarlar ve arttırır. Bu çok önemli bir sigorta sistemidir. Bu damarlar bir daire ve havuz sistemi oluştururlar buna Willis dairesi adı verilir.

 

 

 

Beyin kan dolaşımı önde iki damar (karotis: şah damarı) ve ensede iki damar (vertebral arter) ile sağlanır. Şah damarı nedir sorusunun cevabını aşağıdaki resimde görebilirsiniz. Bu damarlarda bir darlık olduğunda ve kan akımı azaldığında diğer damarlar kendi kan kan akımlarını arttırarak eksikliği tamamlar. Genelde damar tıkanıklığında ön planda olan damarlar şah damarlarıdır.

Şah damarı tıkanıklığının en sık sebebi damar sertliğidir Buna ateroskleroz diyoruz. Damar sertliği veya damar kireçlenmesi denilir.

Bu hastalık genel Kalp Damar Hastalığının bir parçasıdır.

Risk faktörleri:

1. Ailede Kalp Damar Hastalığı

2. Ailede İnme/Felç öyküsü

3. Şeker Hastalığı

4. Hipertansiyon

5. Yüksek Kolesterol

6. Obezite

7. Sigara

8. Hareketsiz Yaşam

9. Aşırı alkol Tüketimi

Şahdamarı Tıkanıklığı Nasıl Olur?

Şahdamarında gelişen damar sertliği ya da kireçlenme diğer atardamarlarda olduğu gibi benzer bir şekilde oluşur.

Yağlar, kolesterol ve kalsiyumun damar duvarında birikmesi sonucunda, damarının duvarında bir kireç tabakası (plak) oluşur.

- Bu plak damarın içine doğru büyüyerek çapının daralmasına ve kan akımının azalmasına neden olur. Beyine giden kan akımı ihtiyacın altında “iskemi” dediğimiz olay olur.

- Bunun yanında damarın içinde gelişen plak her zaman sert olmaz yumuşak kireç parçaları kan dolaşımı ile beyine giderek (emboli) belirli bölgeleri tıkayabilir.

- Damarın içinde oluşan pıhtılarda benzer şekilde damarları tıkayabilir.

Şah damarında oluşan darlıkların ÖNCEDEN SAPTANMASI ÖNEMLİDİR. İnme/ felç geçiren hastaların yaklaşık %40’ında sebep bu şahdamarı darlıklarıdır.

Nadiren travmaya daha çok bağlı olan damar yırtılması (diseksiyon), bölgesel ışın tedavisi (radyoterapi) ve bazı ender damar hastalıkları, şah damarında darlığa neden olabilir.

Şah damarı darlıkları veya tıkanıklarının belirtileri

- Şah damarındaki darlık kritik düzeye gelene kadar net bir belirti vermeyebilir.

- Yeterli kan akımının sağlanamaması veya damar küçük kireç/ pıhtı atması ile 24 saatten kısa süren ve geçici belirti ve şikayetlere “Geçici iskemik atak” ‘’Transient Ischemic Attack (TIA) adını verilir.

- Bu pıhtı veya kireç parçaları çapına uygun bir şekilde damarı ya da damarları tıkayarak belirti verir.

 

 

Şikayetler ve belirtileri;

Kolda, bacakta, yüzde veya vücudun yarısında

- Uyuşma, karıncalanma

- Kuvvet kaybı

- Felç, dudak kayması, izinin silinmesi

- Bulanık görme veya görme kaybı

- Konuşma güçlüğü/konuşamama

- Dilde peltekleşmesi, sözcükleri sıralayamama

- Konuşulanları anlayamama

- Baş dönmesi ve/veya denge kaybı

- Bilinç kaybı

Geçici iskemik ataklar, “küçük felçlerdir” alarm zili olarak kabul edilir. Hastaların bir kısmı bu durumdan habersiz bile olabilirler. Dudak izinin kaybolduğu veya dudağın düştüğü durumlar sabah kalktıklarında aile yakınları tarafından saptanabilir.

Bu nedenle, 60 yaşından sonra veya damar sertliği için risk faktörü olan kişilerde Şah Damarı tıkanıklığı için inceleme yapılmalıdır.

Buraya bir not daha koyalım. 60 yaşından sonra hastalarda ek olarak Karın damarında (abdominal aort anevrizması) genişleme olabileceği de akılda tutulmalıdır. Belirli yaştan sonra hem şah damarı hem de karın damarı için basit ultrasonografi tetkikleri yıllık planlanmalıdır.

Şah damarı darlığı/ tıkanıklığı tanısı nasıl konulur?

- Doppler ultrasonografi: En basit tetkiktir. 20 dk. içinde tamamlanır.

- MR ya da BT anjiyografi

- Anjiyografisi (DSA) testleri yapılır.

Şah damarı darlıkları Kalp Damar Hastalıkları içinde yer aldığından bu hastalar mutlaka KALP DAMARLARI içinde incelenmelidir. Şah Damarı darlığı saptananların %15-20’sinde Kalp Damarlarında da darlıklar olabilir. Bu gerçekten hareket ederek hastalar Kalp Anjiyosu ile birlikte kısa zaman alan Şah Damarı anjiyosu ile birlikte değerlendirilebilir. Tüm damarları görmek önemli bir darlığı atlamamak için önemlidir.

Yukarıda verilen oran son bir yayında çok daha yüksek %77 oranında bulunmuştur.

Sulženko J, Paluszek P, Machnik R, Widimský P, Jarkovský J, Pieniazek P. Prevalence predictors of coronary artery disease in patients undergoing carotid artery stenting. Coron Artery Dis. 2019 May;30(3):204-210.

Şah damarı darlıklarının tedavi yöntemleri nelerdir?

- Darlığın %50’yi aşmıyorsa ilaç tedavisi yeterlidir.

- Risk faktörlerinin kontrolü; sağlıklı beslenme, Sigaranın bırakılması, Kan basıncı, kan şekeri ve kolesterol düzeylerinin kontrol edilmesi. Pıhtı önleyici ilaçlar; Aspirin ve Plavix (klopidogrel) en çok kullanılanlardır.

- Tedavi için en önemli kriter Şah Damarı Tıkanıklığının Belirti Vermesi ya da Vermemesidir. Bu tedavi için önemli bir kriterdir.

- Salt belirtisi olması da yeterli olmayabilir Difüzyon MR tetkiki ile hastanın hissetmediği bazı olaylar tespit edilebilir. Bu durumda hasta acile tedavi edilmesi gereken kategoride değerlendirilir.

- Darlık %70 ve üzerine çıktığında CERRAHİ düşünülür. Cerrahi yapılmasının, inme/felç geçirme olasılığını azalttığı bilimsel olarak ispatlanmıştır.

- Kabaca Şah Damarı tıkanıklığından derecesine göre yılda %3-5.8 civarında felç geçirme riski bulunur. Bu işlemde felç riski var mıdır? Evet vardır ama biraz önceki rakamlara göre daha düşüktür. Yaklaşık %2 düzeyindedir.

- Cerrahi (endarterektomi: kireçli plağın çıkartılması) veya alternatifi stentleme yöntemi uygulanabilir.

- Daha düşük dereceli şah damarı tıkanıklıklarında öncelikli olarak Balon Anjiyoplasti daha çok tercih edilir.

- Stentleme daha çok darlık oranı %70’in altında olan ve belirti veren Şah Damarı tıkanıklıklarında uygulanır.

- Şah Damarı tıkanıklıklarında stent uygulamasında ölüm oranı cerrahiye göre daha yüksek bulunmuştur. Stentlemede %3,6 ve Cerrahide ise % 1.6 olarak bulunmuştur. Günümüzde Avrupa ülkelerin de 2012 yılından sonra stent sayılarında azalma görülmüştür.

Castro-Ferreira R, Freitas A, Sampaio SM, Dias PG, Mansilha A, Teixeira JF, Leite-Moreira A. Early results of carotid endarterectomy versus carotid stenting: Outcomes from a Mediterranean country. Vascular. 2019 Apr 2

Şah damarı tıkanıklıklarında damar temizleyen tedavi (kalsiyumun temizlnemesi) ve bitkisel tedavi seçeneklerini de uygulamaktayız.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ŞAH DAMARI TIKANIKLIKLARINDA SIK SORULAN SORULAR.

Şah damarı, şah damarı nerede , şah damarı nerde

şah damarı ameliyatı, şah damarı ağrısı

şah damarı tıkalı, şah damarı daralması

şah damarı nedir, şah damarı kesilmesi

şah damarı kesmek , şah damarı ameliyatı

şah damarı patlaması, şah damarı patlarsa ne olur

şah damarı sağda mı solda mı, şah damarı hastalığı belirtileri

şah damarı tıkanması, şah damarı ameliyatı sonrası dikkat edilmesi gerekenler, şah damarı tümörü

şah damarı ameliyatı riski, şah damarı atması

şah damarında ağrı, şah damarı hızlı atması

şah damarı tıkanıklığı ilaç tedavisi, şah damarı ultrasonu

şah damarı neden ağrır, şah damarı anjiyo

şah damarı kireçlenmesi, şah damarı genişlemesi

şah damarı yırtılması belirtileri, şah damarı stent

şah damarı ameliyatı sonrası riskler

şah damarı ameliyatı sonrası, şah damarı ameliyatı olanlar

şah damarı ağrısı neden olur, şah damarı yırtılması

şah damarı tıkanıklığı nedir, şah damarı tıkanıklığı belirtileri nelerdir, şah damarı neden tıkanır

şah damarı ameliyatı sonrası yan etkileri

şah damarı daralması ameliyatı, şah damarı hangi tarafta

şah damarı sıkarak bayıltma, şah damarı daralması tedavisi

şah damarı ameliyatı riskli mi, şah damarı tıkanması belirtileri

şah damarı hangi taraftadır, şah damarı boynun neresinde

şah damarı tıkanıklığı felç, şah damarı tıkanıklığı nasıl tedavi edilir

şah damarı stent fiyatları, şah damarı hastalıkları

şah damarı doppler ultrasonu, şah damarı yırtılması ameliyatı

şah damarı ultrasonu nasıl çekilir, şah damarı anjiyosu riskleri

şah damarı genişlemesi neden olur, şah damarı neden şişer

şah damar genişlemesi neden olur, şah damarı sertleşmesi

şah damarı incelmesi, şah damarı tıkalı

şah damarı ne işe yarar, şah damarı diğer adı

şah damarı kesilmesi ilk yardım

şah damar plakları, şah damar tıkanıklığı felç yaparmı

şah damarı tıkalı, şah damarı anjio

şah damarı anjiyo riskleri

şah damarı ağrı yaparmı, şah damarı ağrıyor

şah damarı belirtileri

şah damarı bypass, şah damarı cerrahisi

şah damarı daralması nedenleri

şah damarı darlığı ameliyatı , şah damarı darlığı belirtileri

şah damarı değiştirme

şah damarı felci, şah damarı felç

şah damarı filmi, şah damarı gerilmesi

şah damarı görevi, şah damarı görüntüsü

şah damarı hangi bacakta

şah damarı hastalıkları belirtileri, şah damarı hastalığı

şah damarı için hangi doktora gidilir

şah damarı kaç tane

şah damarı kireçlenmesi tedavisi, şah damarı kist

şah damarı neresi, şah damarı operasyonu

şah damarı patlaması belirtileri

şah damarı sertliği


Özlü Sözler