HİPERTANSİYON YÜKSEK TANSİYON NEDİR?

HİPERTANSİYON YÜKSEK TANSİYON NEDİR?

Konuya girmeden önce Kardiyoloji Derneği tarafından yapılmış olan Türk Hipertansiyon Prevelans çalışmasından önemli bilgileri size aktarayım.

DÜNYADA HİPERTANSİYON ?

Hipertansiyon, dünyada önlenebilir ölüm nedenleri arasında bir numaralı risk faktörüdür. 2000 yılı itibariyle dünyada erişkin nüfusun % 26’sının hipertansiyonu olduğu ve bu oranın 2025 yılında % 29’a çıkacağı öngörülmüştür. Bir diğer deyişle, halen 972 milyon insanın hipertansiyonu vardır. Düşünün 1 MİLYAR HASTA. 25 yıl sonra bu rakam 1.5 milyarı aşacaktır. Hipertansiyonu olan bireylerin çoğu, ekonomik olarak gelişmekte olan ülkelerde yaşamaktadır. Bu nedenlerden ülkemizde Hipertansiyon önemli bir sağlık sorunudur.

    TÜRKİYE’DE HİPERTANSİYON? 

 

Ülkemizde erişkin her 3 kişiden 1’inde hipertansiyon vardır.15 MİLYON HASTA , bireylerin önemli bir kısmı (% 53), ekonomik olarak üretken çağ kabul edilen orta yaş grubundadır.

Dikkat çekici bir nokta ise kadınlarda hipertansiyon sıklığı erkeklerden daha yüksek olmasıdır. 

30 yaş altında görülen hipertansiyon sıklığı % 12’dir. Bu ihmal edilemeyecek bir bulgudur.  Altmış yaşından sonra hipertansiyon bu oran % 60-80’lere kadar yükselmektedir.

Bireylerin hipertansiyonun farkında olma (% 40.7) ve tedavi alma (% 31.1) oranları oldukça düşüktür. Bunun sebebi insanların  tansiyonlarını yeterince ölçtürmemesidir.

TANSİYONUMUZU ÖLÇTÜRMÜYORUZ!

Hiç tansiyon ölçtürmemiş kişi oranı % 32.2’dir.  Bu oran 18-29 yaş grubunda % 51.3’e kadar yükselmektedir. 

Hipertansiyon kontrol oranı, tüm hipertansiflerde % 8.1, antihipertansif tedavi alanlarda ise % 20.7’dir. Bu ne demektir. İnsanlar tansiyonu yüksek olsa bile ya ilaç almıyorlar ya da ilaç almalarına karşın kontrol etmiyorlar.

 

HİPERTANSİYONLULARDA BÖBREK YETMEZLİĞİ 

 

Hipertansiyonun hedef organlarında olan böbrek sorunlarını gösteren bir diğer bulguda; hastaların yaklaşık % 6’sında kronik böbrek hastalığı olduğunu, % 27’sinde ise mikroalbuminüri (İDRARDA PROTEİN NORMALDE OLMAMALI) olduğunu göstermektedir. Bu rakamlar hipertansif bireylerin yaklaşık 1 milyonunda kronik böbrek hastalığı, yaklaşık 4 milyonunda da mikroalbuminüri olduğu söylenebilir. Bu da Şeker Hastalığı ile birlikte Böbrek Yetmezliği konusunda ne kadar sıkıntılı bir durum olduğunu gösterir. 

HİPERTANSİYONLULARDA RİSK FAKTÖRLERİ

Hipertansif bireylerin % 12’sinde açlık kan şekeri, % 42,3’ünde total kolesterol, % 32.7’sinde LDL kolesterol, % 24.7’sinde trigliserid yüksekliği olduğu, % 41.5’inde de HDL kolesterol düşüklüğü olduğu saptanmıştır. Bu şu anlama gelir. Hep söylediğim gibi tek bir risk faktörü değil birden fazla risk faktörü bireylerde bulunmaktadır. 

Hangi yaşta olursanız olun tansiyonunuzu ölçtürün ve olabilecek risklerden kendiniz koruyun.

 

TANSİYON NEDİR? 

 

Atar Damarların içindeki kan basıncına tansiyon denir. Kalp  kasıldığında atardamarlara kan pompalar. Bu esnada ölçülen basınç büyük tansiyon (sistolik basınç) ve kalp kası gevşediğinde ölçülen basınç düşük tansiyon (diastolik basınç) olarak bilinir. Kan basıncını tansiyonu sadece kalp belirlemez. Kanın kalpten çıkıp damarlara giderken karşılaştığı bir basınç vardır. Tamamen çapı değişken büyük bir boru sistemi düşünün her tarafa dallanıyor. Bu borularda bulunan sıvı (kan) ve boruların çaplarının oluşturduğu rezistans da tansiyon için önemlidir. Damarlarda duvarlarında bulunan düz kas hücreleri ile kasılıp gevşeyerek kan akımına uyum sağlarlar. Daha dar atardamar demek daha yüksek basınç yani tansiyon demektir.

Peki tansiyonun normal değeri nedir. Akılda kalması için 14/9 bizim deyişimizle 140/90 sınırdır. Son zamanlarda bu değerin hemen öncesinde olanlarda Hipertansiyon Öncesi grupta yer alırlar. 

Peki tansiyon değişir mi?

Teorik olarak her kalp atışında tansiyon değişebilir. Ama aradaki oynamalar olağanüstü bir değişiklik yoksa birbirlerine yakındır. Tansiyonunuz ölçtürdünüz ne yapmalıyım. Aşağıdaki değerlere bakarak ne yapmanız gerektiğini öğrenebilirsiniz. 

 

Başlangıç kan basıncı (mmHg)

 

Önerilen takip sıklığı

Sistolik

Divastolik

 

<130

<85

2 yılda bir

130-139

85-89

Senede bir

140-159

90-99

2 ay içerisinde kontrol edilecek 160-179/ 100-109 1 ay içerisinde değerlendirilmeli,

>180

>110

Klinik duruma göre hemen ya da 1 hafta içerisinde değerlendirilmelidir

 

 

TANSİYON NASIL ÖLÇÜLMELİDİR?

  • Ölçüm aynı saatte, aynı pozisyonda ve aynı koldan yapılmalıdır.

  • Yemeklerden ya da egzersizden sonra alınan ölçümler normalden düşük, sigara ya da kahve içimi sonrası ölçümler normalden yüksek çıkabilir.

  • Dolayısıyla ölçüm öncesindeki 30 dakikalık süre içinde hastanın sigara, çay veya kahve içmemiş, kafein almamış ve tercihen yemek yememiş olması gerekir. Ölçümlere, hasta sessiz bir odada en az 5 dakika istirahat ettikten sonra başlanmalıdır. Oda sıcaklığı ne soğuk ne de çok sıcak olmalıdır.

  • Hasta tercihan oturur pozisyonda ve sırtını yaslayarak oturmalı, tansiyon ölçülecek kolu çıplak olmalıdır. Ölçüm sırasında konuşmamalı, bacak bacak üstüne atmamalıdır. 

  • Elektronik cihazlar tansiyonu doğru ölçer mi? Manşonlu tansiyon aletleri daha iyi olmasına karşın pratik olmadıklarından elektronik cihazlar tercih edilir. Elektronik cihazınızı klasik olarak manşonla ölçüm yaptırarak değerleri karşılaştırınız. Bazıları yüksek bazıları düşük ölçer. Fiyatı düşük olanlarda kalibrasyon çabuk bozulduğundan bir süre sonra değerler bozulur. Fiyatı yüksek olanları daha uzun süre kullanabilirsiniz.

 

YÜKSEK TANSİYON HİPERTANSİYONUN BELİRTİLERİ NELERDİR? 

Hiç bir belirti vermeden yıllarca sinsi bir şekilde damarlarınıza ve kalbinize zarar verir. Bu yüzden tansiyonunuzu arada bir ölçtürmeniz önemlidir. İleri dönemde Kalp Krizi, Felç ve Böbrek yetmezliği yapabilir. 

Klasik belirtiler;

  • Baş ağrısı, ensede ağrı

  • Baş dönmesi, sersemlik hali?

  • Burun kanamaları

  • Halsizlik, yorgunluk,

  • Nefes darlığı,

  • Kalp ağrısı ve düzensiz kalp atışları

  • Bacaklarda şişlik.

  • Çift veya bulanık görme.

Bu belirtilerin hepsi bulunmayabilir. Ancak bazı aşamaları geçtikten sonra ortaya çıkar. Sıklıkla burun kanaması ve ensede ağrı türünde olan yakınmalar hipertansiyon lehine değerlendirilir. Bu esnada tansiyon ölçülebilirse yüksek olduğu görülür. Zaman geçerse vücut tansiyonu düşürmek için kedi savunma mekanizmalarını devreye sokar.  

HİPERTANSİYON NEDEN OLUR?

İki tip hipertansiyon vardır.

  1. Esansiyel Hipertansiyon: Nedeni bilinmez.

  2. Sekonder

  3.  yani başka hastalıklara bağlı hipertansiyon.

 

Esansiyel Hipertansiyon uzun süreden beri araştırılmasına karşın net olarak neden olduğu belirlenememiştir. Bunun altında genetik yatkınlık olduğu yönünde bulgular vardır.

Sekonder: İkincil Hipertansiyon. Altta yatan bir neden vardır.

  • Uyku Apnesi

  • Böbrek Hastalıkları

  • Böbreküstü Bezi Tümörleri

  • Tiroid hastalıkları

  • Doğum Kontrol Hapları, ağrı kesiciler ve burun tıkanıklığı için kullanılan ilaçlar.

Hipertansiyon için risk faktörleri; 

 

  • Yaş: Erkeklerde 64 , kadınlarda 65 yaşından  tansiyon yükselir. Bunun sebebi damarların elastikiyetini kaybetmesi ve sertleşmesidir. 

  • Aile öyküsü: Ailede varsa risk grubundasınız demektir.

  • Obezite, Bel çevresi erkeklerde 100 kadınlarda 88 santimin üzerinde olması risk faktörüdür.

  • Egzersi eksikliği ve hareketsiz yaşam.

  • Sigara

  • Fazla tuzlu yemek: hazır gıdalar!

  • Potasyumdan fakir beslenmek.

  • Alkol

  • Stres

  • Şeker hastalığı

HİPERTANSİYON NE YAPAR?

ORGAN HASARI

  • Kontrolsüz hipertansiyon kalp kasında karşılaştığı direnci yenebilmek için büyümeye yol açar ileride Kalp Yetmezliği ve öncesinde kalp krizi veya felce neden olabilir. Yüksek tansiyona bağlı beyindeki damarlarda kanama çok korkulan bir felç nedenidir. 

  • Anevrizma: Damar çapında genişleme şeklinde tariflenecek bir durumdur. Zaman ile damar duvarı zayıflar ve yırtılabilir karında ve beyinde gelişmesi ve kanama durumunda hayati tehlike oluşur.

  • Atardamarlarda daralma ve bükülme ile gözde göre kaybı olabilir.

  • Hafızada, konsantrasyon ve anlamada güçlükler olabilir. Demans için risk faktörüdür.

  • Benzer olayların sonucunda Böbrek yetmezliği gelişir.

TEDAVİ

  • Yaşam tarzı değişiklikleri. Tuzsuz ve bitkisel diyet.

  • Egzersiz, Düzenli haftada toplam 150 dakika

  • Fazla kilolardan kurtulma.

  • Sürekli kontrol, hem tansiyon hem de kalp tetkikleri yaptırmalısınız.

  • Düzenli ilaç,

Hipertansiyon tamamen iyileşmez. 

Hedef tansiyonu kontrol altında tutmak ve komplikasyonları önlemektir. İlaçları bir kenara bırakın yaşam tarzınızı düzenlemek ve kontrol altında tutmak en büyük hedefiniz olmalıdır. 

DERS VİDEOSU 1 İLGİLENENLERE:

https://www.youtube.com/watch?v=c1UTeVW4nH0&t=77s

 


Özlü Sözler