D VİTAMİNİ TEDAVİSİ

D VİTAMİNİ TEDAVİSİ

D vitamini steroid yapıda bir hormondur. 

D vitamini vücudumuzda her yerde etkilidir.

D vitamini reseptörleri her dokuda vardır. D vitamini bundan dolayı tüm dokularI etkileme kapasitesine sahiptir.

 

D vitamin denilince aklımıza hemen güneş gelir.

Güneş ışığı ile D vitamini sentezi hepimizin bildiği bir konudur. 

Peki acaba her güneşe çıktığımızda bu konuda fayda görüyor muyuz?

Hayır.

Bilmemiz gereken önemli bir konu var. Güneş ışınlarının açısı.

ülkemizde D vitmini sentezi için geçerli zaman aralığı Nisan-Mayıs aylarıdır.

Saatler ise 11 00 -15 00 arasıdır.

Bunun sebebi D vitamin sentezi için gerekli olan Zenith açısının bu saatlerde oluşmasıdır.

Zenith açısı güneşin tam tepede olduğu nokta ile o anki bulunduğu yerdeki açıdır.

Güneşlenme konusunda bilinmesi gereken diğer bir konuda vücudumuzun en az %20’si açıkta olmalıdır. Kollar ve bacaklar ile ancak bu oran sağlanabilir. Yani kısa kollu gömlek ve şort ile dolaşıyorsanız bu oranı yakalıyabilirsiniz.

 




 

Peki ne kadar güneşlenmek gereklidir?

Vucudumuzda hafif pembelik (minimal eritem) oluşana kadar güneşlenmelizisiz.

Bütün gün güneşlenirseniz 1 000 - 2 500 ünite D vitamini sentezlersiniz.

Erşikinde gerekli olan günlük D vitamini dozu ise 1 500 - 2 000 ünitedir.


 

D vitamini denilince kala D3 vitamini gelmektedir. Peki D3 haricinde söylenen D2 vitamini nedir? Hangisi önemlidir. 

Başlıca D vitamini kaynağı; ultraviyole B (UVB) ışınlarının deride fotokimyasal olarak 7-Dehidrokolesterolden vitamin D3 (kolekalsiferol) oluşturulmasıdır. 

Güneş ışığına fazla maruz kalınmasıyla vitamin D3 inaktif ürünlerine çevrilmektedir. 

Diyetle D vitamini, bitkilerde bulunan ergokalsiferol (vitamin D2) ve hayvan dokularında bulunan kolekalsiferol (vitamin D3) şeklinde de alınabilmektedir. 

Gerek deride sentezlene gerekse besinlerden ve hayvansal gıdalardan alından Kolekalsiferol, D2 ve D3 aktif değildir.

D2 veya vitamin D3 yağ hücrelerinde depo edilmekte ve gerektiğinde dolaşıma salınmaktadır . Ynai öncü maddeler depolanmaktadır.

İnaktif D vitaminleri  karaciğerde 25 hidroksilaz enzimi ile 25 hidroksivitamin D’ye [25(OH)D], daha sonra da böbreklerde 1 alfa hidroksilaz enzimi ile biyolojik olarak aktif form olan ve kalsitriol olarak da bilinen 1,25 dihidroksivitamin D’ye [1,25(OH)2D] dönüşmektedir. 

Böbrekdeki 1 alfa hidroksilaz enzimi D vitamini sentezinde anahtar enzimdir. 

Bu enzimin düzenlenmesinde tiroid bezimiizn aynıdna yeralan paratiroid bezinden salgılanan parathormon (PTH), kalsiyum (Ca), ve fosfor ve rol oynarlar.

Aktif Vitamin D 1,25(OH)2D ince barsaktan kalsiyum  emilimini arttırarak, böbreklerden de kalsiyum kaybını azaltarak kan kalsiyum düzeyini korur. 

D vitamini;

  • Diyetle alınan kalsiyum ve fosforun bağırsaklardan emilmesini sağlar.

  • Kemik erimesine yol açan bir hormon olan, paratiroid hormonun salgılanmasını önler.

  • Vücutta kalsiyum ve fosfor dengesini sağlar, kemik ve kasların sağlığı için gereklidir.

  • Bağışıklık sistemine olumlu etkiler yapar.

  • Hipertansiyon, kalp hastalıklarını önler.



 

 

Besin  olarak D vitamini zengin gıdalar nelerdir?

Yağlı balıklar ve yağlarında (morina balığı yağı) bolca bulunur.

Somon (105 gr) 360 ünite,

Tuna Balığı (90 gr) 345 ünite,

Sardalya balığı (52.5 gr) 250 ünite,

1 tam yumurtada 20 ünite,

Dana karaciğeri (105 gr) 15 ünite bulunur.



 

Kişideki vitamin D düzeyini değerlendirmek için yarı ömrü 2-3 hafta olan, hem vitamin D alımını hem de endojen yapımı gösteren 25(OH)D Vitamini düzeyine bakılmalıdır. 

Biyolojik aktif form 1,25(OH)2D ölçüm için uygun değildir. Çünkü yarı ömrü 4-6 saat kadar kısadır ve dolaşımdaki düzeyleri 25(OH)D’den 1000 kat daha düşüktür. 

 

D vitamini normal düzeyi nedir?

  • D Vitamini düzeyi 20 ng/mL’den düşük ise D vitamini eksikliği, 

  • 21 ile 29 ng/mL arasında ise D vitamini yetersizliği, 

  • 30 ng/mL’den yüksek ise yeterli düzey,

  • İdeal düzey ise 40-60 ng/mL) ve 

  • D vitamin zehirlenmEsi de >150 ng/mL’den yüksekolduğunda kabul edilir.

 

D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ NEDENLERİ NELERDİR?

  1. Cilt sentezinin azalması: Güneş kremi, cilt pigmentasyonu, yaşlanma

  2. Emilimin azalması:

a.Hastalıklar ve ameliyatlar: Çölyak hastaları, obezite ameliyatı geçirenler, kistik fibrozis

b.İLAÇLAR

İlçlar konusu için büyük bir parantez açılması gerekir. Sıklıkla kullanılan bazı ilaçlar D vitamini emilimini bozarak D vitamin eksikliği ve kemik erimesine yol açarlar.

Kabaca kemik erimesi ve D vitmaini eksiliğien neden olan ilaçlar;

  • Mide ilaçları: Özellikle mide asistesine akrşı yaygın olarka kullanılan Famodin ve benzerleri D vitamini ve kalsiyum emilmini bozarak eksiklik ve kemik eriemsi yapar.

  • Ayrıca: Epilespi ilaçları, idrar söktürücülerin bir ksımı, heparin ve coumadin gibi kan sulandırıcılar, prstat ve men kanserind ekullanılan bağışıklık baskılayıcı ilaçlarda kalsiyum , D Vitamini eksikliği ve kemik erimesi yapabilirler.

  1. Gebelik ve Emzirme döneminde de kalsiyum ve D vitamini eksikliği sonuçta kemik erimesi gözlenebilir.

  2. Obezite

  3. Karaciğer ve Böbrek yetmezliği

  4. Bazı kanserler: Lenfoma

  5. Paratiroid bezinin fazla çalışması

D VİTAMİN EKSİKLİĞi SONUÇLARI

  1. Kemik erimesi

  2. Çocuklard Raşitizm ve erişkinlerde Osteomalazi adı verilen kemik hastalığı,

  3. Enfeksiyon

  4. Şizofren ve depresyon sılığını arttığı düşünülmektedir.

  5. Tip 1 Diabet: İnsülin bağlı diyabet

  6. Multiple Skleroz ve Romatoid Artirit gibi bağışıklık sistemi hastalıkları aarsında bağlantılar bulunur.

  7. Kemik eklem iltihapları

  8. Kalp Damar Hastalıkları sıklığı artar.


 

D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ BELİRTİLERİ

Kemik ağrısı Omurga ağrısı, Kas güçsüzlüğü Açıklanamayan Kas Ağrıları, Dengesizlik, ve Kırıklar.

Kalsiyum düzeyinin düşüklüğüne bağlı: uyuşma, Karıncalanma Kasılma çok ileri düzeyde epilepsi ve solunum spazmı olabilir.

D vitamini tedavisinde kullanılan ilaçlar?

D 3 Vit damla: 

Ekmek üzerine dökülüp alınabilir. Suya dökülmemelidir çünkü  bardağa yapışır.

15 ml =50.000 IU D3 

10 damla= ~1000 IU

D Vit3 ampul : 

1 ml = 300 000 IU D3

D 3 Vit Kapsül : 

1000 IU, 2000 IU, 5000 IU

D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ TEDAVİSİ

Serum 25 OHD < 20 ng/ml ise

Kolekalsiferol

Yükleme dozu : 50 000 IU /hafta  

8 hafta İdame  : 1500‐2000 IU/gün.

Serum 25 OHD: 20‐30 ng/ml ise yükleme yapılmadan 1 500 - 2 000 ünite dozunda başlanır.

Tedavi sonunda hedef D vitamini düzeyi 30‐50 ng/ml olmalıdır.

Serum 25 OH D vitamini düzeyi > 88 ng/ml çıakrsa yan etki izlenebilir

 

Vitamin D Tedavisi yan etkileri:

  • Hiperkalsiüri: idrarda kalsiyum atılımı

  • Hiperkalsemi: kan kalsiyum düzeyinde yükselme

  • Dengesizlik‐ kırık riskinde artış görülebilir.





 


Özlü Sözler